FÖSTUDAGSHUGLEIÐINGAR UM FJÖLBREYTILEIKA

TILMÆLI VIKUNNAR: HVÍTIR KARLAR FARI AFTAST

Hér í Hollandi hefur tónlistarkonan Sophie Straat legið undir ámæli undanfarnar vikur. Meintur glæpur hennar fólst í að biðja hvíta karla um að færa sig aftast á tónleikum til að veita öðru fólki rými í svokölluðu „moshpit“ (fyrir þau ykkar sem eruð jafn gömul og ég, þá er moshpit svæðið fremst á tónleikum, þar sem fólk er ekki bara að dansa, heldur hnoðast og rekast hvert í annað með látum).

Tilkynningum og kærum hefur rignt inn á allar skrifstofur sem tengjast jafnrétti með einhverjum hætti og í fjölmiðlum hefur hver hvíti karlinn á fætur öðrum bent á hvað það hefði verið óviðeigandi ef einhverjum öðrum hóp hefði verið „mismunað“ með sama hætti.

Tveir öskureiðir karlar

MISMUNUN

Þessi uppþot krefjast upprifjunar á tveimur hugtökum, forréttindafirringu og tilkalli. Forréttindafirring snýst um að hundsa veruleika og aðstæður jaðarsetts fólks, þar með talið hindranir, óöryggi og vanlíðan til að geta túlkað veruleikann út frá eigin forréttindum. Tilkall (e. entitlement) nær yfir það þegar fólk telur sig eiga rétt á einhvers konar (sér)meðferð eða (for)réttindum jafnvel þó það kunni að bitna á öðru fólki.

Hvort tveggja á við um reiðu hvítu karlana. Þeir hafa engan áhuga á að setja sig inn í ástæður þess að þeir voru beðnir að færa sig, er sama þótt fullt af fólki hafi aldrei vogað sér inn í moshpit, sem oftar en ekki er stappfullt af hvítum körlum. Að hegðun þeirra á tónleikum skapi hindranir fyrir annað fólk.
 

ÞEKKT STEF

Óánægjan er kunnugleg. Kvennalistar, kvennaatkvörf og hvers kyns kvennahreyfingar hafa sætt sambærilegri gagnrýni, þar sem fárast hefur verið yfir skorti á sambærilegum fyrirbærum fyrir karla. Hún er af sama toga og „all lives matter“ og tortryggninni sem verið er að sá gagnvart trans fólki.

Kvennalistakonur brutu ekki á körlum með því að auka hlutfall kvenna á þingi úr 5% í 15%. Körlum stafar engin ógn af kvennaathvörfum sem veita konum skjól vegna kynbundins ofbeldis, það er ekki brotið á hvítu fólki þegar vakin er athygli á lífshættulegum aðstæðum svarts fólks í Bandaríkjunum og trans fólk hefur engin áhrif á stöðu eða réttindi cis fólks (sem er sátt við það kyn sem því var úthlutað í fæðingu).

Sophie Straat er reynd tónlistarkona sem hefur fylgst með hvítum körlum dómínera moshpit á tónleikum í gegnum tíðina. Þegar hún bað þá að færa sig aftast var hún að skapa rými fyrir annað fólk sem annars hefði ekki þorað inn í hamaganginn.
 

AF HVERJU ERU EKKI CIS-HET DAGAR?

Á morgun verður Gleðiganga í Reykjavík. Hápunktur hinsegin daga, vikunnar þar sem sýnileiki, öryggi og réttindi hinsegin fólks eru í forgrunni. Vikunnar sem hefur valdelft hinsegin samfélagið í gegnum tíðina og kennt okkur hinum svo margt. Viku sem við gagnkynhneigða cis fólkið höfum enga þörf fyrir, enda verðum við hvorki fyrir útilokun, misrétti eða ofbeldi vegna kynhneigðar okkar eða kynvitundar.

Til að tryggja jafnrétti og inngildingu þarf að skapa öruggt rými fyrir jaðarsett fólk. Stundum með því að stofna sértæka hópa eða úrræði, stundum með sértækum aðgerðum og stundum með því að fjarlægja dómínerandi hópa. Að gagnrýna þetta er jafn tilgangslaust og að heimta súpueldhús eða gistiskýli fyrir ríkt fólk.
 
Bestu kveðjur,
Sóley