FÖSTUDAGSHUGLEIÐINGAR UM FJÖLBREYTILEIKA

BREYTT REYKJAVÍKURMÓDEL, SAMA VANDAMÁL

Í morgun kynnti meirihluti borgarstjórnar nýja útfærslu af Reykjavíkurmódelinu og samþykkti svo útfærsluna seinna sama dag. Við það hef ég ansi margt að athuga. 

HROÐVIRKNIN

Hraði afgreiðslunnar er fordæmalaus. Enginn möguleiki var gefinn á rýningu, skoðanaskiptum eða mögulegum breytingatillögum. Að samþykkja tillögur sama dag og þær eru kynntar er hvorki til marks um vandvirkni né lýðræðisást. Svo umfangsmiklar tillögur hefðu sannarlega haft gott af frekari rýningu hjá almenningi, hagsmunaaðilum og kjörnum fulltrúum.

FORSENDURNAR

Þó eitthvað hafi verið hrært í tekjutengingum og afsláttum í excelskjalinu, byggir módelið á sömu forsendum og áður: Að færa ábyrgðina á innviðaskuld borgarinnar gagnvart leikskólunum af starfsfólki yfir á foreldra. Rökstuðningurinn er sá sami og áður, að 36 tíma vinnuvika starfsfólks á leikskólum geti ekki dekkað lengri leikskóladvöl barnanna.

Ég tek heilshugar undir með leikskólastarfsfólki um að vinnuaðstæður séu ekki boðlegar eins og málum er háttað í dag. Þó stytting vinnuvikunnar hafi gengið vel á mörgum vinnustöðum, þá reyndist einfaldlega ekki unnt að útfæra hana án aukins mannafla á leikskólum. Það er staðreynd sem þarf að horfast í augu við og eðlilegasta viðbragðið væri að auka fjármagn til leikskólanna svo hægt væri að fjölga starfsfólki.

Þetta er ekkert í fyrsta skipti sem forsendur hafa breyst. Framkvæmdir hafa oft reynst dýrari eða flóknari en upphaflega var áætlað. Þá hafa kjörnir fulltrúar fundið leiðir til að mæta því, fært til fjármagn og aðlagað áætlanir. Ég man ekki til þess að aukinn framkvæmdakostnaður hafi leitt til minnkunar á mannvirkjum eða lélegra burðarþols. Fjármagn hefur einfaldlega verið fært til svo hægt sé að ljúka því sem þarf.

JAFNRÉTTISMATIÐ

Í jafnréttismati tillagnanna (sem reyndar er höfundarlaust) er margítrekað bent á hættuna á að konur í láglaunastörfum, einstæðar mæður, konur af erlendum uppruna og jaðarsett fólk sé líklegra til að líða fyrir breytingar í þessum anda. Þar er jafnframt bent á að tillögurnar skapi spennu milli kvennastéttar sem vill auka gæði leikskólastarfs annars vegar og viðkvæmra hópa foreldra sem vilja sinna því hlutverki sínu vel hins vegar.

Borgarfulltrúarnir sem að tillögunum stóðu mærðu jafnréttismatið í hvívetna á fundi borgarstjórnar í dag. Þau töluðu um þá mikilvægu vinnu sem þar hefði farið fram, að leikskólarnir væru grundvallarstoð í lýðræðissamfélagi og auðvitað stæði ekki til að mismuna neinum. Þessar ræður voru ansi skrítnar í ljósi þess að ekki virðist hafa verið tekið mið af einu orði í jafnréttismatinu.

NÝJU ÚTREIKNINGARNIR

Nú hefur hver borgarfulltrúinn á fætur öðrum haldið því fram að verið sé að lækka gjaldskrár leikskólanna. Ef fólk styttir viðveru barna sinna geta þau vissulega lækkað leikskólagjöldin. En hver geta gert það og hvernig? Skoðum það aðeins nánar.

Á myndinni hér að ofan má sjá raunhæft dæmi. Gjaldskrá fyrir sambúðarfólk með eitt barn sem hefur möguleika á að fara úr 42,5 tímum í 40 og þarf á 4 skráningardögum að halda er vissulega að lækka um 6-13 þúsund krónur að jafnaði eftir tekjum. Einstæðir foreldrar með eitt barn sem ekki hafa kost á að stytta dvölina og þurfa á 8 skráningardögum að halda á ári munu greiða 2-17 þúsund krónum meira á mánuði að jafnaði.

Ég gagnrýndi muninn á gjaldskrám fyrir einstæða foreldra og sambúðarfólk í síðustu tillögum. Ég veit ekki hvort reynt var að koma til móts við þá gagnrýni – en niðurstaðan er engu að síður mjög ósanngjörn. Ef fólk hefði haft áhuga á að koma til móts við ólíkar aðstæður ólíkra fjölskyldna, hefði þurft að bæta afsláttarfyrirkomulagi við hjá einstæðum foreldrum á lengstu dvölinni og skráningardögum.

ÁFRAM LEIKSKÓLARNIR

Ég ítreka það sem ég hef áður skrifað um þetta mál. Leikskólarnir líða fyrir áratuga vanrækslu sem verður að bæta úr. Núverandi aðstæður gera kröfu um kjark og útsjónarsemi hjá kjörnum fulltrúum. Það þarf að fjármagna tilhlýðilegan rekstur á leikskólum í Reykjavík. Fjölga stöðugildum þannig að hægt sé að mæta veikindum og forföllum og tryggja örugga mönnun við allar aðstæður. Greiða sanngjörn laun fyrir störfin. Tryggja aðbúnað, faglegt starf og næðisstundir svo skólarnir geti gegnt öllum þeim ólíku hlutverkum sem þeim er ætlað, sem menntastofnun, jöfnunartæki og mikilvæg stoð í velferðarsamfélagi. Reykjavíkurmódelið leysir ekkert af þessu.

Fjármagnið er hægt að finna og færa til strax. Hitt tekur lengri tíma. En það verður spennandi að sjá áherslur framboðanna varðandi þau mál fyrir kosningarnar í vor.

Bestu kveðjur,

Sóley